---

Ново истражување алармира: европските депонии во поплавни подрачја стануваат сериозна закана

Ново истражување спроведено од „The Guardian“, „Watershed Investigations“ и „Investigate Europe“ покажува дека илјадници депонии низ Велика Британија и Европа се лоцирани во поплавни рамнини, што претставува растечка опасност за водата за пиење, почвата и природните ресурси.

Ова е прво обемно мапирање на депониите во Европа, кое открива колку е голем ризикот од ширење на токсични супстанции во услови на климатски промени.

---

500.000 депонии низ Европа – многу од нив не ги исполнуваат еколошките стандарди

Истражувањето открива:

• 500.000 депонии на европскиот континент
• 22.000 во Велика Британија
• 28% од депониите се наоѓаат во зони со висок ризик од поплави

Голем дел од овие локации се стари депонии кои немаат систем за заштита од протекување на опасни материјали во водните патишта и подземните води.

Експертите предупредуваат дека многу од нив содржат опасни материи кои можат да ја контаминираат животната средина.

---

PFAS и PCB – „вечните хемикалии“ кои претставуваат најголем ризик

Многу од идентификуваните депонии содржат токсични материи како:

• PFAS (per- and polyfluoroalkyl substances) – „вечни хемикалии“ кои не се распаѓаат
• PCB (polychlorinated biphenyls) – канцерогени супстанции забранети во многу земји

Во одредени случаи, тестовите покажале дека концентрациите на PFAS во водата за пиење биле до 20 пати над дозволеното ниво.

Овие супстанции можат да се пренесат во:

• реки
• езера
• почва
• подземни води
• екосистеми во природни резервати

Што значи дека директно го загрозуваат јавното здравје, биоразновидноста и земјоделството.

---

Климатските промени дополнително го зголемуваат ризикот

Порастот на поплави, ерозија и екстремни временски услови го забрзува ширењето на токсичните материјали од депониите.

Професор Патрик Бирн од Универзитетот во Ливерпул изјави дека неколку депонии веќе предизвикале „сериозно и долготрајно загадување“ на водните резервоари и туристички подрачја.

---

140.000 депонии се наоѓаат во зони со висок ризик од поплави

Проценките покажуваат дека околу 140.000 европски депонии се во потенцијално опасни области, каде што:

• водата може да ги поткопа нивните заштитни слоеви
• токсичните материјали можат да истечат во околината
• загадувањето може да стигне до милиони луѓе преку водата за пиење

Ситуацијата е критична бидејќи многу од овие депонии не се документирани ниту следени од институциите.

---

🇪🇺 Европската Унија без централен регистар – податоците се фрагментирани

Истражувањето открива дека ЕУ нема централен систем за следење на депониите, што многу ја отежнува:

• идентификацијата на ризични локации
• проценката на потенцијалното загадување
• спроведувањето на стратегии за заштита на околината

Во многу земји-членки, податоците се стари, некомплетни или недостапни за јавноста.

---

Итна потреба од санација и модернизација на старите депонии

Екологистите предупредуваат дека најстарата инфраструктура треба да се санира приоритетно.
Тоа вклучува:

• модернизација на системи за заштита од протекување
• испитување на содржината на старите депонии
• чистење на зоните со највисок ризик
• воспоставување регистар за мониторинг

Без овие мерки, депониите во поплавни подрачја можат да предизвикаат сериозни еколошки катастрофи во следните децении.