„Светот влезе во нуклеарна дисрамнотежа — зголемени ризици откако истече најважниот договор за контрола на оружјето“

Во текот на февруари 2026 година, глобалната безбедност и нуклеарните односи помеѓу најсилните држави доживеаја драматична промена — истече најважниот билатерален договор за контрола на нуклеарното оружје помеѓу САД и Русија, што многу аналитичари го означуваат како почеток на нова, потенцијално нестабилна ера на нуклеарна дисрамнотежа.

Договорот Нови START (New START), кој важеше со децении за да ограничи нуклеарните арсенали на САД и Русија — двата најголеми носители на такво оружје во светот — официјално истече на 5 февруари 2026 година. Тој лимитираше и инспекциски механизми, со цел да се намали потенцијалот за неконтролирана трка во вооружување.

Според бројни европски и светски медиуми и стручни извори, крајот на овој договор значи дека повеќе не постојат формални ограничувања за бројот на разурнувачки нуклеарни глави и испораки меѓу САД и Русија — што ја намалува транспарентноста и создава нова стратегиска неизвесност во меѓународните односи.

Со истекот на New START се отвора прашањето дали светот ќе влезе во нова нуклеарна трка, со опфаќање не само на САД и Русија, туку и на други големи сили како Кина, која традиционално не е потписник на билатерални ограничувања со најголемите нуклеарни арсенали.

Ова доведува до политички и безбедносни ризици, бидејќи без договори и интернационална контрола, државите би можеле да модернизираат или зголемат своите нуклеарни сили, што ја засилува геополитичката нестабилност и неизвесност.

Овој развој исто така се одразува на Дума на часот („Doomsday Clock“) — симболичен мерител на ризикот од глобална катастрофа — кој во 2026 беше поставен на рекордно блиска позиција пред „доцна навечер“, што го одразува вкупниот растечки ризик од нуклеарно вооружување, климатски промени и други опасности.