Зошто Ормускиот Теснец има толку големо значење?

Тензии на Блискиот Исток: Можно затворање на Ормускиот Теснец може да го потресе светскиот енергетски пазар

Ситуацијата на Блискиот Исток станува сè понапната, а евентуален потег како блокирање на Ормускиот Теснец би можел да предизвика глобални последици.

Високата претставничка за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, предупреди дека постои сериозна загриженост за натамошно влошување на конфликтот. „Ако Иран го затвори Ормускиот Теснец, тоа би било исклучително опасно сценарио, со последици за целиот свет,“ изјави таа во пресрет на средбата со европските лидери.

Ормускиот Теснец претставува еден од најважните морски патишта за транспорт на енергенси. Било какво нарушување на сообраќајот низ овој теснец би довело до економски и геополитички потреси.

Конфликтот започна кога Израел изврши воздушни напади врз иранска територија, обвинувајќи го Техеран за развој на нуклеарно оружје – тврдење за кое не постојат потврдени докази. Во текот на викендот, и САД се приклучија на воените дејства, при што беа погодени три ирански нуклеарни објекти. Американските власти тврдат дека мисијата била успешна, додека Иран тврди дека објектите биле одамна испразнети.

Иако денеска стапи во сила прекин на огнот, меѓународната заедница внимателно ја следи реакцијата на Иран. Меѓу можните чекори на Техеран се споменува и блокирање на Ормускиот Теснец – клучен поморски коридор низ кој дневно поминуваат околу 20 милиони барели нафта и течен гас, што претставува една петтина од светските енергетски потреби.

Зошто Ормускиот Теснец е толку значаен?

Сместен помеѓу Иран и Оман, теснецот ги поврзува Оманскиот и Персискиот Залив. Низ него се транспортира сурова нафта од земји како Саудиска Арабија, Ирак, Кувајт, Обединетите Арапски Емирати и Иран. Речиси целата нивна нафта за извоз кон Азија минува низ оваа точка.

Овој теснец не е важен само за регионот – и светската економија зависи од неговата стабилност. САД ја имаат Петтата флота стационирана во Бахреин со цел обезбедување на поморската безбедност во тој регион.

Што би се случило ако Иран навистина го блокира?

Според извори од Guardian, тоа би предизвикало глобално зголемување на цените на нафтата. Додека блокадата би му наштетила и на самиот Иран – бидејќи и тој ја користи истата рута за извоз – тоа исто така би ги вовлекло и другите земји од Заливот во конфликтот.

И Кина, која е еден од најголемите купувачи на иранска нафта, би се соочила со сериозни последици – 90% од увозот на иранска нафта се движи преку Ормускиот Теснец.

Американскиот државен секретар, Марко Рубио, апелираше до Кина да ја искористи својата позиција и да изврши притисок врз Иран. „Ако Иран го блокира теснецот, тоа ќе биде економско самоубиство, дури и за нивните партнери,“ изјави Рубио.

Некои танкери веќе го сменија курсот по нападите, според првичните извештаи.

Што вели Иран?

Иранската национална телевизија објави дека парламентот поддржал блокада на теснецот, но конечната одлука ќе ја донесат највисоките политички и воени водачи.

Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, го нарече американскиот напад „фатална грешка“ со долгорочни последици. Во своето обраќање, ајатолахот Али Хамнеи рече дека Израел мора да биде казнет, но не спомна конкретно дали ќе се преземат чекори за затворање на теснецот.

Дали прекинот на огнот ќе донесе трајно смирување на состојбата и ќе ја отстрани опасноста од блокада на Ормускиот Теснец – останува да се види.